Spoorlijn Zwolle - Stadskanaal

Uit Somda RailWiki
Naar navigatie springenNaar zoeken springen

De spoorlijn tussen Zwolle en Stadskanaal maakt deel uit van het netwerk van de NOLS (Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij). De spoorlijn had een lengte van 106,7 kilometer. Hiervan is nog 75,3 kilometer over. Het gedeelte tussen Zwolle en Emmen is nog in gebruik. Het traject tussen Emmen en Stadskanaal is tussen 1946 en 1972 gesloten en vervolgens opgebroken.

Geschiedenis

Planning

Aanleg

Beveiliging


In juli 2019 wordt de beveiliging bij Dalfsen dusdanig aangepast, dat het mogelijk is om daar te keren wanneer er werkzaamheden zijn in Zwolle. Door deze wijziging hoeven de treinen uit de richting Emmen niet in Ommen te keren, waardoor er minder kilometers per bus gereden hoeft te worden wanneer er omleidingen zijn.


Wijzigingen

  • In 1917 wordt er een tweede spoor aangelegd van Gasselternijveen naar Stadskanaal. Dit tweede spoor is onderdeel van de spoorlijn tussen Gasselternijveen en Assen.


  • In 1986 wordt begonnen met het elektrificeren van de spoorlijn. Op 29 mei 1987, het begin van de dienstregeling 1987/1988, is de lijn elektrisch te berijden.



  • In april 2016 wordt begonnen met de bouw van een nieuwe brug in het Coevorden-Vechtkanaal. Over deze brug wordt de nieuwe spoorboog aangelegd. Hiermee is het mogelijk om vanuit de richting Hardenberg direct naar de Euroterminal in Coevorden te rijden. Met deze boog is het kopmaken in het station van Coevorden niet meer nodig. Het hiervoor gebruikte spoor kan worden opgebroken. Daarnaast is het mogelijk om met langere treinen te rijden. Op 5 mei 2016 komt bij Coevorden tussen het Afwateringskanaal en het Coevorden-Vechtkanaal een nieuw spoor in dienst. De oude spooraansluiting is tegelijkertijd aangepast om vanaf 2017 dienst te doen als wachtspoor voor goederentreinen. De werkzaamheden voor deze spoorboog zullen in februari 2017 worden afgerond, zodat van 1 mei 2017 de treinen via de nieuwe spoorboog kunnen rijden.
  • Op 15 november 2017 wordt begonnen met de voorbereidende werkzaamheden voor de bouw van een vrije kruising ter hoogte van Herfte Aansluiting met de spoorlijn naar Emmen en Meppel. Er wordt een dive-under gebouwd voor de sporen uit Emmen, zodat die onderlangs de sporen naar Meppel kruisen. Tegelijkertijd wordt het traject tussen Zwolle en Herfte viersporig. De bestaande bruggen op dit traject zullen vervangen worden door nieuwe bruggen De werkzaamheden moeten in 2021 gereed zijn. In februari 2019 wordt begonnen met de werkzaamheden voor de spoorverdubbeling tussen Zwolle en Herfte Aansluiting. Zo wordt een hulpbrug en een bouwstraat aangelegd. Ook worden bomen gekapt die in de weg staan. In april 2019 wordt begonnen met de bouw van de dive-under. In 2021 moeten de werkzaamheden zijn afgerond.
  • In 2018 zal begonnen worden met de aanleg van een tweede spoor en tweede perron bij het station van Emmen Zuid. Hierdoor ontstaat een extra mogelijkheid om te kruisen met treinen in de spits.


Opening & ingebruikname

In 1905 wordt het traject tot Stadskanaal geopend.

Op 30 mei 1987 komt de ElD4 1733 als eerste elektrische trein in Emmen. Het treinstel is als trein 8075 uit Zwolle aangekomen. Vanaf 31 mei 1987 wordt de gehele dienstregeling elektrisch gereden met Materieel '54. Op 4 juni 1987 wordt de officiële openingsrit verreden ter gelegenheid van de elektrificatie met de treinstellen ElD4 756 en ElD4 772.


Stations

De spoorlijn kende bij de opening stations en haltes. In de loop der jaren zijn er stations en haltes gesloten en zijn er stations geopend.

Zwolle Het station ligt op kilometer punt 0,0.

Herfte-Veldhoek Het station lag op kilometer punt 4,0.

Marshoek-Emmen Het station lag op kilometer punt 8,1.

Dalfsen Het station ligt op kilometer punt 12,2.

Rechteren Het station lag op kilometer punt 14,3.

Vilsteren Het station lag op kilometer punt 19,0.

Ommen Het station ligt op kilometer punt 23,1.

Sterkamp Het station lag op kilometer punt 25,0.

Junne Het station lag op kilometer punt 28,5.

Beerze Het station lag op kilometer punt 29,9.

Mariënberg Het station ligt op kilometer punt 33,9.

Bergentheim Het station lag op kilometer punt 37,4.

Brucht Het station lag op kilometer punt 39,0.

Hardenberg Het station ligt op kilometer punt 42,3.

Baalder-Radewijk Het station lag op kilometer punt 45,4.

Gramsbergen Het station ligt op kilometer punt 47,9.

De Haandrik Het station lag op kilometer punt 50,0.

Coevorden Het station ligt op kilometer punt 55,3.

Dalen Het station ligt op kilometer punt 59,3.

Dalerveen Het station lag op kilometer punt 62,9.

Nieuw Amsterdam Het station ligt op kilometer punt 66,2.

Emmen Zuid Het station ligt op kilometer punt 70,0.

Emmen Bargeres Het station lag op kilometer punt 71,5.

Zuidbarge Het station lag op kilometer punt 71,8.

Emmen Het station ligt op kilometer punt 75,3.

Weerdinge Het station lag op kilometer punt 78,5.

Valthe Het station lag op kilometer punt 82,0.

Exloo Het station lag op kilometer punt 86,9.

Buinen Het station lag op kilometer punt 92,8.

Drouwen Het station lag op kilometer punt 95,0.

Gasselternijveen Het station lag op kilometer punt 100,0.

Tweede Dwarsdiep Het station lag op kilometer punt 103,7.

Stadskanaal Het station lag op kilometer punt 106,7.


Aansluitingen

De spoorlijn kent en kende diverse spooraansluitingen.


Schoonebeek

Bij Schoonebeek werd kort na de Tweede Wereldoorlog begonnen met de oliewinning. Om deze olie per trein af te voeren, is een stamlijn gerealiseerd bij Nieuw-Amsterdam. Deze lijn heeft een lengte van 7 kilometer. Van 1946 tot en met 1992 rijdt de NS deze treinen elke dag. De wagons worden via Almelo naar Rotterdam gereden. Hier neemt een diesellocomotief de trein over om naar Shell in Pernis te rijden. Vanaf Schoonebeek tot aan Almelo met een stoomlocomotief. Vanaf 1953 neemt de diesellocomotief de trein over. In Almelo wordt er een elektrische locomotief voor deze trein gezet. In 1993 en 1994 rijdt de Bentheimer Eisenbahn deze olietreinen. Deze gaan via Coevorden naar de raffinaderij in Emlichheim. In 1996 rijdt de trein nog maar enkele keren per week en rijdt op 1996 voor het laatst. Naast olie werden sporadisch potgrond en buizen gelost op de losweg in Schoonebeek. Dit vervoer eindigde in 2000. De spoorlijn is in 2015 opgebroken. De brug over het Stieltjeskanaal is niet afgebroken, maar is permanent geopend voor scheepvaartverkeer.



Dienstregeling

De exploitatie van de spoorlijn is tot 1938 in handen van de SS. Vanaf dat moment neemt de NS de exploitatie over. Ook het eigendom van de spoorlijn komt in handen van de NS.


Met ingang van de zomerdienstregeling van 23 mei 1954 wordt de stoomtractie op de spoorlijn vervangen door het nieuwe dieselelektrische materieel. Met de vervanging is het mogelijk om een uursdienst te gaan rijden.


Vanaf mei 1987 tot mei 1993 rijdt er materieel '54 op de lijn. Vanaf mei 1994 rijden de nieuwe treinstellen SM'90 de dienstregeling. Als gevolg van defecten of tijdelijke buitendienststelling van dit nieuwe materieel, valt er geregeld Plan V in. Na de afvoer van het SM'90 in 2005, neemt Plan V de dienstregeling in zijn geheel over. Vanaf december 2005 zijn hiervoor de treinstellen El2 951 - El2 958 en El2 960 - El2 965 vast aangewezen voor dit traject. Met ingang van de dienstregeling 2013 neemt Arriva de dienstregeling over op deze spoorlijn en gaat nieuwe treinstellen GTW inzetten. Vanaf deze dienstregeling wordt in de spits een kwartierdienst ingevoerd tussen Zwolle en Coevorden.


Ongevallen

  • Op 20 november 1956 botsen in de avond rond 19.30 twee treinen op elkaar ten oosten van Dalfsen. Treinstel DE2 75 is onderweg als trein 3044 van Emmen naar Zwolle als het tot stilstand komt voor het inrijsein van het station. De locomotieven 2429 + 2464 zijn als facultatieve trein 8981 onderweg van naar Schoonebeek. Vanwege het negeren van een stoptonend stopseinlantaarn in Dalfsen rijden de beide locomotieven door en botsen frontaal op het treinstel. Het station van Dalfsen is niet voorzien van uitrijseinen. Na de botsing breekt er brand uit, maar dat kan snel geblust worden door omstanders. De beide machinisten komen te overlijden. Er raken 20 reizigers gewond, waarvan 4 ernstig. Het treinverkeer wordt in de ochtend van 21 november hervat. Het materieel wordt eveneens hersteld en komt weer in dienst.